Een weggebruiker die met een vrachtauto gebruik wil maken van het Nederlands wegennet, dient een kastje te installeren in het voertuig. Dit wordt een on-board unit genoemd. Wanneer de vrachtauto zich bevindt op wegen waarvoor de vrachtwagenheffing geldt, worden de afgelegde kilometers geregistreerd met behulp van de on­-board unit. Het systeemontwerp zal in de komende periode nader uitgewerkt worden.

Ritregistratie door middel van satellietnavigatie

De on-board units zijn eigendom van bedrijven, de zogenaamde toldienstverleners. Zij bieden, net als bijvoorbeeld een telecomaanbieder, dienstverlening aan gebruikers in de vorm van een abonnement, en daarbij leveren ze dan tevens de benodigde apparatuur.

De on-board unit maakt tijdens de rit verbinding met het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS) voor het bepalen van de exacte locatie. Op basis hiervan wordt het aantal gereden kilometers bepaald en een factuur verstuurd aan de kentekenhouder.

De gegevens in de on-board unit worden beveiligd, zodat de privacy van de bestuurder niet wordt geschonden.

Controle en handhaving

Om te zorgen dat voertuigen die dat moeten, de heffing ook echt betalen, voert de overheid controles uit op binnenlandse en buitenlandse voertuigen en wegen.

Door middel van controleapparatuur en fysiek toezicht langs de kant van de weg wordt gedetecteerd of alle vrachtwagens over een correct werkende on-board unit beschikken. Een publieke handhavende instantie stelt vast of er sprake is van een overtreding door de weggebruiker. Daarnaast kan door middel van registervergelijking een overtreding worden geconstateerd. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat een kenteken wel is ingeschreven in het kentekenregister, maar dat voor het betreffende kenteken geen contract is afgesloten met een dienstaanbieder. Wie zich niet aan de regels houdt, krijgt een boete.

Het ‘Globaal ontwerp vrachtwagenheffing’ bevat een uitgebreidere beschrijving van het systeem van de vrachtwagenheffing en vormt als het ware de technische onderbouwing bij het beleidskader.